Кіріспе

Жаңа заманға қарай кәсіпорынның қайсысы болмаса да, құжат ақпарат берудің негізгі әдісі болып табылады. Кәсіпорын бизнесінің сәтті жүргізілуі үшін ақпараттық ресурстардың сақталуы мен ұтымды пайдалануының маңыздылығы даусыз.

Дер кезінде шешім қабылдай білу және болған жағдайларға дұрыс көзқарас білдіріп, нарық өзгерістерін терең сезіну, білу басшылардың талантына ғана емес, тәжірибесіне де байланысты. Кәсіпорынды басқарудың білімділігі құжат айналым басқарудың дұрыс ұйымдастырылғанына да байланысты.

Жинақталған ақпараттың шын мәнінде тиімсіз пайдаланылуы (немесе одан сорақасы, одан айырылуы және т.б.) бизнестің жойылып кетуіне әкеліп соғады. Уақытылы алынбаған құжат немесе ақпарат, біріншіден, жоғалған ақшаға, уақытқа және жіберіп алған мүмкіндіктерге әкеліп соғады. Осыдан келіп, кез келген кәсіпорында әр түрлі құжатпен жұмыс істесуде ерте ме, кеш пе ақпараттардың маңызды көлемін қауіпсіз түрде сақтау, өңдеу, жүйелеу мәселелері тұрады. Кәсіпорын қызметін оңтайландыруда электрондық құжат айналымның жаңа замандағы жүйелері маңызды рөл атқарады.

Корпоративтік бизнес-ақпараттың тасқыны шығуы мен берілу түрлеріне қарай әр қилы екенін атап өту керек. Бірақ оларды сақтау түріне қарай шартты түрде электронды және қағазды құжат деп тіркеуге болады.

Қағаз құжаттардың көп болуы (хаттар, өтініштер және т.б.), сонымен қатар олардың тез шешімін талап етуі тәжірибешілерді автоматтандыруға көп көңіл бөлу керек, өйткені дамудың негізгі қызметі қабылданған шешімдердің тиімділігін көтеру болып табылады.

Шыққан деректер көлемінің ұлғаюы, кезінде ақпаратты өңдеудің және шешім қабылдаудың (қағаз нұсқасы) ескі технологиялары түскен материалдарды уақытылы, әрі жылдам қабылдауға кедергісін келтіреді. Одан келіп, ақпараттарды өңдеудің персоналды жүйесін жетілдіру, құжат айналымды ықшамдау, жеке компьютерлер негізінде автоматтандырылған жұмыс орындарын енгізу мәселесі тұрады.

Дәстүрлі құжат айналымнан (қағаз нұсқа) машина жазбаға көшу процесі түскен материалдарды талдаудың шапшаңдығын ұлғайтуға әкеліп соғуы мүмкін. Осыдан келіп, адам факторын баспай, керісінше, барлық құрылымның жұмысын нақты, әрі дәлірек ету автоматтандырудың үлесінде болып шығады.

Кез келген экономикалық субьектінің аралық буындар, оның бір тармағы болып табылатын іс жүргізушілікке көптен-көп байланысты, өйткені ол шешім қабылдауда жеделдікті қамтамасыз ете алады. Оның ішінде өндірістік кәсіпорынның қысқару аппаратының басқару қызметінің ақырғы нәтижесін атап кетуге болады. Іс жүргізушілік жобалқала бастап, іс жүзінде шешім қабылдауда жүзеге асыру сияқты жұмыстың бар кезеңдерін үйлестіреді.

Басқару процесі төмендегідей типтік құжат операцияларынан тұрады:

• құжаттың ақпараттарды жинау немесе өңдеу;
• шешімдерді дайындау;
• шешімдерді қабылдау және құжаттау;
• шешімдерді орындаушыларға жеткізу;
• шешімдерді орындау және олардың орындалуын бақылау;
• шешімдердің орындалғаны жөнінде ақпарат жинау;
• ақпараттың көлденең және тік байланыстар бойынша берілуін қадағалау;
• ақпараттың сақталуын және оның іздестірілуін жүзеге асыру және т.б.
• пәндік аймақты сипаттау;
• зерттеу объектісіндегі электрондық құжат айналымы бойынша деректерді өңдеудің әрекет етуші жүйелерінің ресурстарын меңгеру, олардың кемшіліктерін табу және олардың алдын-алу бойынша шараларды ұйымдастыру;
• жаңа ақпараттық жүйені құру үшін экономикалық есептің қойылымын құрастыру;
• келіп түсіп жатқан ақпараттың толықтығына бақылау жасау;
• деректер базасының негізінде кіріс ақпараттарды құру;
• мекемелердегі қызметкерлердің өтінімдерін тіркеуді автоматтандыру бойынша ақпараттық жүйені құрастыру;
• шығыс есеп берулер мен анықтамаларды жетілдіру;
• аппараттық және бағдарламалық құралдарды таңдау және негіздеу.
• кеңістікте: кәсіпорынның ішінде және одан тыс жерде;
• уақытта: құжаттардың жасалуы мен алынуынан оның хат алушыға жіберілуі немесе сақтауға берілуіне дейін.
• кәсіпорындарға, ұйымға немесе мекемеге келіп түскен құжаттарды өңдеу;
• басқару қызметі мен құжаттық қамтамасыз ету бөлімдерімен құжаттардың қарастырылуы;
• кәсіпорын, ұйым немесе мекеменің ішіндегі құжаттардың қозғалысы;
• хат алушыға немесе сақтауға жіберілетін құжаттардың өңделуі.
• құжат жасау, яғни оларды қандай да болсын бір жеткізушімен бекітілуі;
• құжаттардың ары қарай орындалуы немесе солар бойынша шешім қабылдау үшін берілуі;
• құжаттардың олардың орындалуын бақылауда жүзеге асыру үшін тіркелуі;
• құжаттардың бір жүйелі келтірілуі және сақталуы қажет жағдайда құжаттардың жылдам ізделінуі.
• құжаттардың электрондық түріндегі даярлануы, келісілуі, тіркелуі, берілуі есебінен еңбек сіңірілуін және оған кететін уақытты азайту;
• кіріс, шығыс, ішкі, ұйымдастырушылық-өкім беру құжаттарының толық есепке алынуы мен олардың бірыңғай жүйеде сақталуы есебінен құжат айналымының айқындығын жоғарылату;
• қажетті құжатты іздеуге шығындалатын уақытты қысқарту;
• мекемедегі «қағаз» құжат айналымымен байланысты шығындарды жою;
• ақпараттық қауіпсіздіктің талаптарын сақтау кезіндегі ақпараттың сапасын, толықтығын және шындылығын жақсарту;
• шешімдерді қабылдау үшін қажетті ақпараттың жоқтығы мен қол жетімсіздігінің тәуекелін азайту;
• құжаттардың жойылу тәуекелін азайту;
• құжаттардың қате нұсқаларын қолданумен байланысты тәуекелді азайту.
• істі басқаруда;
• кеңседе;
• секретариятта;
• жалпы бөлімде;
• хатшы референт;
• іс жүргізуге жауапты серіктестігі.
• қызметтік құжаттар, бұйрықтар, хаттама, баяндау хаттар. Аталған құжаттар нысандаулы болады, олардың жасалуы бір ізгі ережелерге бағынышты, бірақ мазмұны жағынан әр түрлі болуы мүмкін;
• құжаттың дайындалған, шыққан орнына байланысты: ішкі құжаттар мекеменің қызметкерлер өздерінің жұмысына байланысты құжаттар дайындайды. Сыртқы құжаттар басқа ұйымдардан, жоғарғы алқалы органдардан келіп түскен құжаттар;
• маңызына қарай: қарапайым мәселе, талап, сұрақ құжаттардың мазмұнын құрайды;
• нысаны бойынша: жеке құжаттар (құжаттар мазмұнының өзіндік ерекшеліктері бар);
• дайындау мерзіміне қарай: тездетіліп жасалған құжатар, тиісті көрсетілмеген мерзімде дайындалатын құжаттар, белгіленбеген құжаттар;
• шығу тегіне қарай: қызмет бабына байланысты, жеке адамға арналған, жеке бастың мүдесін көрсететін құжаттар;
• хаттар түріне қарай: түпнұсқа, құжаттың көшірмесі, құжаттан алынған үзінді, дубликат (төлқұжат) болып бөлінеді;
• нақтылау тәсілдеріне қарай: жазба, графикалық сурет, кино құжаттар, дыбыс құжаттары т.б.
• құжаттаудың және құжаттар, соның ішінде электрондық құжаттар бойынша жұмыс жүргізу ісін ұйымдастырудың құқықтық режимін қамтамасыз ету;
• қабылданған басқару шешімдерінің тиімділігін арттыру үшін олардың толық және сенімді құжатталуын, деректі қорлардың мемлекет пен қоғам мүддесіне жан-жақты пайдаланылуын қамтамасыз ету;
• жеке және заңды тұлғалардың ұйымдық мұрағаттық қорларға қол жеткізуіне байланысты заңды құқықтарын жүзеге асыру;
• ақпараттық және басқа қазіргі заманғы технологиялар негізінде басқаруды құжаттамамен қамтамасыз ету ісін жетілдіру;
• басқару қызметін құжаттамамен қамтамасыз ету процесінде ұйымның ақпараттық қауіпсіздігін де қамтамасыз ету.
• мекеменің құрылтайшылық құжаттарына немесе нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес міндеттері мен функцияларына орай атқаратын басқару қызметі құжатталуға тиіс;
• мекеменің басқару қызметін құжаттау ісі нормативтік-құқықтық актілер мен мемлекеттік стандарттар талаптарына сәйкес жүзеге асырылады;
• құжаттауды ұйымдастыру ісі құжаттама қызметіне (құрылымдық бөлімше) немесе лауазымды тұлғаға жүктеледі.
• құжат мекеменің құқықтық статусына сай жасалады;
• құжат белгіленген нормативтік-құқықтық актілерге және мемлекеттік стандарттауға сай болуы керек.
• бір ізге түсіруге құжаттардың атаулары, құжат формалары, құжаттау процедуралары, кұжат айналымын ұйымдастыру мен оларды сақтау ісі жатады;
• құжаттарды жүйелеу ісін орталық атқару органдары жүзеге асырады. Құжаттарды жүйелеу нәтижесі құжаттамалардың, құжаттар бойынша жұмыс жүргізу әдістері мен ережелерінің бір ізге түсірілген жүйесі болып табылады;
• құжаттардың бір ізге түсірілген жүйелерін тиісті орталық атқару органдары әзірлейді және ол мемлекеттік стандарт түрінде ресімделеді;
• бір ізге түсірілген құжаттама жүйелерінің мемлекеттік тіркелімдерін стандарттау жөніндегі өкілетті орган жүргізеді.
• құжаттық қор ұйымның өз құқықтық статусы мен орындайтын міндеттеріне және атқаратын функцияларына сәйкес жүргізген қызметі барысында әзірленген құжаттардан тұрады;
• құжат басқару қызметін құжаттамамен қамтамасыз ету жөніндегі нормативтік-құқықтық актілер бойынша белгіленген ережелерге сәйкес тіркеуден өткеннен кейін барып, мекеменің құжаттық қоры құрамына ендіріледі;
• мекемеде әзірленген және өзге ұйымдар мен жеке тұлғалардан келіп түскен құжаттардың бәрі де тіркеуге жатады;
• құжаттар іске ұйымның істер номенклатурасына сәйкес қапталады.
• құжаттық қордың ақпараттық-іздестіру жүйесі құжаттарды тіркелім мен істер номенклатурасы мәліметтері бойынша іздестіру үшін жасалады;
• тіркеу кезінде жазылатын мәліметтер құрамы, құжаттарды тіркеу мен істер номенклатурасын жасау ережелері өкілетті органның нормативтік- құқықтық актілері арқылы белгіленеді. Бұл әр түрлі ұйымдардың ақпараттық-іздестіру жүйелеріндегі ақпараттар үйлесімділігін қамтамасыз ету үшін қажет;
• ақпараттық-іздестіру жүйесі өкілетті орган белгілеген талаптарға сәйкес автоматтандырылған формада жасалады.
• мекемелер құжаттарды нормативтік-құқықтық актілерде белгіленген мерзімдер аралығы ішінде құжаттық қор құрамында сақтауға міндетті;
• құжаттарды сақтау мен оларды жою тәртібі өкілетті органның нормативтік-құқықтық актілеріне сәйкес жүзеге асырылады;
• құжаттарды сақтау тәртібі мен олардың сақталуын қамтамасыз ету ережелері бұзылған жағдайда Қазақстан Республикасы заңнамасына сәйкес мекеме басшысы жауап береді.
• мәтіндер (келісім-шарттар, хаттар, кітаптар, газеттер, факстер);
• кестелер;
• құрылымдық ақпарат толтырылған форма түрінде (бланктер, анкеталар, т.с.с).
• бағдарламалық-ақпараттық қамтамасыз ету бағдарламаларын сатып алу немесе бар бағдарламалармен сәйкестік;
• мекемедегі басылымдық алатын мәтін түрін тану сканерінің жылдамдығы;
• әр түрлі мәтіндерді тану сапасы (қате саны 1000 белгі);
• сирек кездесетін шрифтерді тану қасиеті;
• мәтіннің семантикалық элементтер талдауын жаңа символдар тануына үйрету;
• орфографияны тексеру модулінің болуы;
• пайдаланушы интерфейстің қолайлығы және т.б.
• құжаттарды индекстеу;
• кілттік сөздер бойынша толық мәтін бойынша іздеу;
• әр түрлі құрылымды компаниялар арасында кезектік байланыс орнату құжаттарының конфигурациясын басқару;
• құжаттарды ассембилизациялау (экран бетінде көрсету үшін құрылымдық құжаттарды біріктіру бөліктері);
• құжаттың сақталу орнына қарамастан, құжатты пайдалану мүмкіндігін туғызу;
• кілттік компоненттер арқылы (мысалы, бөлімнің аты немесе бастапқы сөзі) құжаттарды табу және басқару;
• тек белгілі бір қолданушыға қолдану мүмкіндігін туғызу немесе қолдану түрін орнату (мысалы, «тек оқу үшін») деректерді көп деңгейлі қорғау;
• мұрағаттау және есептеуді әкімшілендіру;
• құжаттарды беруді немесе қайтаруды ұйымдастыру;
• құжат түрлерін бақылау;
• құжаттарды тарату және т.б.
• бағдарламалық-ақпараттық қамтамасыз ету бағдарламаларын сатып алу немесе бар бағдарламалармен сәйкестік;
• бұл мекемедегі басылымдық алатын мәтін түрін тану сканерінің жылдамдығы;
• әр түрлі мәтіндерді тану сапасы (қате саны 1000 белгі);
• сирек кездесетін шрифтерді тану қасиеті;
• мәтіннің семантикалық элементтер талдауын жаңа символдар тануына үйрету;
• орфографияны тексеру модулінің болуы;
• пайдаланушы интерфейстің қолайлығы.
• кіріс құжаттардың орындалуын бақылау;
• құжаттарға бірегей нөмір қою;
• кіріс құжаттары бойынша қорытындыларды өңдеу және тіркеу;
• тіркелген құжаттаманың барлық түрлері бойынша құрама есеп берулерді дайындау;
• орындаушылар, сонымен қатар жұмыстың барлық түрлері бойынша құрама есеп беруді дайындау;
• ДБ сақтау;
• шығыс құжаттарды өңдеу және тіркеу;
• мекеменің құрылымдық бөлімшелерімен деректер алмасу үшін Microsoft Excel электрондық кестеге құжаттама бойынша сұрыпталған деректерді экспорттау;
• мекемедегі құжаттардың нөмірленгенін тексеру.
• жүйенің байланыспаған болуы қажет аппараттық бөлімнің жаңа платформаға ауыстыруын және компьютерлік техниканың өнеге шарасыз болуын ескеру;
• сәулелік жүйенің мынандай жағдайда таңдалуы керек, штаттық жұмыс уақытын бұзу жүйесінің болу мүмкіндігін кеміту (жүйенің қатардан шығуы, деректер базасының ақпараттарын бұзуы, ақпараттардың өшіп қалуы және т.б.) пайдаланушының кездейсоқ және қасақана істелгенін ескеру;
• жүйе рұқсатсыз қолданудан ақпараттық деректер базасын қорғауды қамтамасыз етуі қажет;
• жүйенің басты бағдарламалық қабықшасы локальді жүйеге қосылған, жұмыс орындарына орнатылуы қажет;
• басты бағдарламалық қабықшаның таза интерфейсі болуы тиіс және қолданушыдан арнайы, олардың мамандық дайындықтарына қатысы жоқ білімді, дайындықты талап етпеуі қажет;
• жүйе Windows 7, 8 және 10 амалдық жүйелерінен елер астында қызмет көрсетуі тиіс.
• машинограмма түрінде келетін шығыс есеп берулер күнделікті, аптасына бір рет және есеп беру айының 2 жұлдызынан кешіктірілмей ұсынылуы қажет;
• соңғы деректер ДЭЕМ пернетақтасы арқылы ендіріліп, магниттік дискіге сақталады;
• тапсырманы орындау нәтижесінде машинограмма және магниттік дискіде сақталған ақпарат шығуы тиіс.
• құжат түрі анықтамалығы;
• бөлім анықтамалығы;
• жеткізу түрі анықтамалығы.
• талап етілетін мерзімде ақпаратты сақтаудың сенімділігі;
• ұйымдастыру ыңғайлылығы және құрылымның анықтылығы, яғни түпкілікті қайта құрусыз деректерді орындау және қайта құру мүмкіндігі немесе ақпараттық қамтамасыз ету үшін қайта құру;
• ресми белгілер бойынша деректерді логикалық құрылымдау, бұл деректердің аз шығындалуын және оларды тиімді ізделуін қамтамасыз етеді;
• деректерге қолданбалы бағдарламадан диалогпен үндеу режимінде шығу тиімділігі;
• деректер базасын автоматтандырылған жүргізу (қарап шығу, қосымша, түзету және деректерді жою).
• қатынаста анық және анық емес деректерді көшіру артықшылығы бар;
• клиент және байланыс түрі ақпаратты қайта ұсыну;
• деректерді артық көшірмелеудің туғызатын қолайсыздығы, оларды өңдеу.
• «Құжат түрі» кестесі;
• «Маңыздылық» кестесі;
• «Бөлім» кестесі;
• «Әрекет» кестесі;
• «Жеткізу түрі» кестесі;
• «Өтінімдер тізімі» кестесі;
• «Өтінімнің қалып-күйі» кестесі;
• «Қызметкер» кестесі.
• кілттің бірегейлігі;
• индексттік файл көлемін қысқарту үшін кілттік сөздің қысқа болуы және үлкен көлемді сақталымдар кезінде тез іздеп табу.
• басқа тілдерге қарағанда қосымшаларды жазудың биік жылдамдығы;
• көптеген мәселелерді шешуге мүмкіндік беретін компоненттер жиынтықтардың барлығы;
• қолдануда ыңғайлы анықтама;
• қарапайым түсінікті интерфейс;
• құрылған қосымшалардың жұмыс істеудің биік жылдамдығы;
• деректер базасымен жұмыс істеу құралдарымен интеграция.
• енгізу/шығару, жолдарды өңдеу, арифметикалық сопроцессорды эмуляциялауды сияқты қосылған мүмкіндіктері үшін бағыныңқы бағдарламаларды іске асырады, онда негізгі кластардың анықтамалары бар. System кітапханасы кез келген модульмен немесе бағыныңқы бағдарламамен автоматты түрде қолданылады және Uses сөйлемінде көрсетілмейді;
• Windows кітапханасы амалдық жүйенің процедураларын файлдармен, қайталау объектілерімен, графикамен, пайдаланушы интерфейсімен үш өлшемді графикамен жұмыс істеуге жібереді және де сәйкес құрылымдардың анықтамалары бар. Ол Uses сөйлемде оның атын көрсеткенде ашық болады;
• Classes кітапханасында тізімдермен, коллекциялармен, мәліметтер ағымдарымен және т.б. жұмыс істеуге арналған көмекші сыныптардың анықтамалары бар. Ол Uses сөйлемде оның атын көрсеткенде ашық болады;
• Controls кітапханасында басқару элементтері үшін базалық болатын VCL (Visual Component Library) негізгі кластардың анықтамалары бар. Ол Uses сөйлемде оның атын көрсеткенде ашық болады;
• Forms кітапханасында терезелік формалар мен қосымшалармен жұмыс істейтін VCL сыныптардың анықтамалары бар. Ол Uses сөйлемде оның атын көрсеткенде ашық болады;
• SysUtils кітапханасында типтерді өзгертуге, жолдармен амалдар үшін және кейбір сыныптарды анықтауға арналған көмекші функциялар бар;
• Dialogs кітапханада Windows-тың стандартты сұхбат терезелерімен жұмыс істеуге арналған VCL сыныптардың анықтамалары бар (файлдарды ашу, жабу, баспаға шығару және т.б.) ;
• Messages кітапханасында атталған түріндегі константалары түрінде Windows-тың негізгі терезелік хабарламалардың кодтары бар және де Windows-тың хабарламаларымен жұмыс істеуге арналған құрылымдардың анықтамалары бар;
• StdCtrls кітапханасында Windows-тын басқарудағы стандартты элементтерімен жұмыс істеуге арналған VCL кластардың анықтамалары бар (өңдеу терезесі, ашылатын тізімдер, пернелер және т.б.);
• ComCtrls кітапханасында Win32 басқару элементтерімен жұмыс істеуге арналған VCL кластардың анықтамалары бар (тізімдер, ағаштар, аспаптар панелі және т.б.);
• CommCtrl кітапханасында құрылымдар анықтамалары, хабарламалар кодтары бар және Win32 басқару элементтерімен жұмыс істеуге арналған әрекеттерді шығарады;
• ExtCtrls кітапханасында стандартты емес басқару элементтерімен жұмыс істеуге арналған VCL кластардың анықтамалары бар;
• Menus кітапханасында терезелі мәзірмен VCL кластардың анықтамалары бар;
• AppEvnts кітапханасында қосымшалар оқиғаларымен жұмыс істеуге арналған VCL көмекші кластардың анықтамалары бар;
• Buttons кітапханасында мәтін ғана емес, графика бар пернелермен жұмыс істеуге арналған VCL кластардың анықтамалары бар;
• ActnList кітапханасында командалар тізімімен жұмыс істеуге арналған VCL кластардың анықтамалары бар;
• Math кітапханасында математикалық амалдарды орындау үшін әрекеттерді іске асырады;
• Variants кітапханасында әр түрлі мәні болатын айнымалылармен жұмыс істеуге әрекеттерді іске асырады;
• DBCtrls кітапханасында деректер базасында бар ақпаратты өзгертуге және көрсетуге арналған басқару элементтерімен жұмыс істеуге арналған VCL кластардың анықтамалары бар;
• DBGrids кітапханасында деректер базасында кесте түрінде бар ақпаратты өзгертуге және көрсетуге арналған басқару элементтерімен жұмыс істеуге арналған VCL кластардың анықтамалары бар;
• DB кітапханасында деректер базаның құрылымымен жұмыс істеуге арналған кластардың анықтамалары бар;
• DBTables кітапханасында BDE құрылымын басқаруға, деректер базасына тұрақты қосылуын жасауға, деректер базасының объектілерін VCL кластардың анықтамалары бар;
• QuickRpt кітапханасында есептерді құру жүйесімен жұмыс істеуге арналған кластардың негізгі анықтамалары бар;
• қою мен диагностиканың қарапайымдылығы;
• желі бойынша және деректер базалардың үлкен көлемі болғанда жұмыс өнімділіктің жақсы көрсеткіштері;
• мәліметерді жоғалтудың, жұмыс істемеудің мүмкіншілігі төмен;
• түсінуге қиын емес процедураларды жазу тілдің баршылығы;
• барлық сұрақтар бойынша үлкен анықтамалық құжаттаманың баршылығы.
• іс жүргізу талаптарын, келісімдерін, құжаттарының орындалуын және бекітілуін, резолюцияның құрастырылуын, қызметкерлерді құжаттармен таныстыруды, e-mail-дарды, хабарландыруларды, құжаттарды автоматты түрде тарату, істердің құрылуын қамтамасыз ету;
• құжаттармен жұмыстың барлық тарихын жүргізу;
• MS-Offiсe-тегі интеграция, кәсіпорындағы бар қосымшалармен еркін есеп берулерді құру бағдарламалау және қарапайым стандартты жүйелерді өңдеу;
• жобалармен және құжаттармен жұмысты топтаса орындау құралдары;
• құжат бойынша жұмыс жасау бойынша қызметкерлерді күнтізбелік жоспарлаумен және бақылаумен қамтамасыз ету;
• соңғы қолдану үшін жүйемен жұмыс жасаудың қарапайымдылығы, жүйенің қамтамасыз етілуінің жеңілдігі және қолданудың арзандылығы, жүйені жаңа құжатқа бейімдеудің жеңілдігі және т.б.
• қатты дискіде 10 Мегабайт бос кеңістіктің болуы;
• монитордың графикалық режимі 1024х768 және одан да жоғары;
• орнатылған Microsoft Access 2003/2007/2010/2013/2016-ның бар болуы.
• бөлімдер;
• құжат түрлері;
• қалып-күй тізімі;
• әрекеттер тізімі;
• өтінім маңыздылығы;
• өтінімді жеткізу түрлері.
  • Автоматтандырылған жобалау жүйесін бағдарламалық қамтамасыздандыру. Сб. науч. трудов. - Рига: РПТИ, 2010.
  • ЭАЖ бағдарламалық қамтамасыздаңдыруын жобалау, Оқулык М.: Финансы и статистика, 2008.
  • Хомоненко А.Д. и др. Delphi 7/ Под общ. ред. А.Д.Хомоненко. – СПб.:БХВ-Петербург, 2010.
  • Брябин В. М. Программное обеспечение персональных ЭВМ. Москва: Наука, 2010.
  • Сибаров Ю. Г., Сколонев Н. Н., Васин В. К., Охрана труда в вычислительных центрах. – Москва: Машиностроение, 2008.
  • Рогожин М. Ю. Справочник кадровика: Практическое пособие. Издательство “Проспект”, 2010
  • Труханович Л. В., Щур Д. Л Справочник по кадровому делопроизводству: более 200 образцов и форм с комментариями. Издательство “ДИС”, 2009
  • Храмцовская Н. А. “Современный секретарь”. Национальная ассоциация профессиональных секретарей. №4, 2011
  • Подобед М. А., ред. Типовые трудовые документы. Издательство “ПРИОР”, 2012
  • Оглоблина О. М. Образцы договоров: По Гражданскому законодательству РФ. Издательство “Издание Г-на Тихомирова М. Ю.”, 2008
  • Верховец А. В., сост. Справочник работника кадровой слу